پژوهشكده تحقيقات اسلامى

58

سرداران صدر اسلام (فارسى)

اميرمؤمنان عليه‌السّلام نامه‌اى به ابن عباس دارد كه بسيار مورد توجّه وى واقع شده به گونه‌اى كه ابن عباس هميشه مىگفته است كه پس از سخن رسول خدا ( ص ) ازهيچ گفتارى به اندازهء اين سخن بهره نبردم . نامه چنين است : . . . به دست آوردن آنچه ازمرد فوت شدنى نيست او را خشنود مىسازد ، و به دست نياوردن آنچه كه براى او مقدّر نيست وى راغمگين مىكند ، پس خرسندى تو بايد به آنچه باشد كه از آخرت به دست آوردى ، وغم تو بايد بر آنچه ازامر آخرت ازتو فوت شده باشد . بر آنچه از دنيا به دستت آمده خرسند مباش ، و از به دست نياوردن آن ، بيتابى مكن ، وهمّ خود رابراى جهان پس ازمرگت مصروف دار . « 1 » همچنين هنگامى كه ابن عباس استاندار على عليه‌السّلام در بصره بود ، آن حضرت در نامه‌اى به او چنين مىنويسد : و بدان كه بصره محلّ فرود آمدن شيطان و كشتزار فتنه است ، پس با اهل بصره با نيكى و مهربانى برخورد كن ، وگرهء ترس و وحشت را از دلهايشان بگشا . به من گزارش شده كه تو با بنى تميم ترشرويى و سختگيرى مىكنى ، بدان كه ستاره‌اى از بنى تميم ناپديد نمىشود ، مگر آنكه ستارهء ديگرى برايشان طلوع مىكند . آنها نه درجاهليت و نه در اسلام كينه جو نبوده‌اند ؛ آنها با ما نسبت خويشاوندى نزديك دارند ، و شايستهء نيكى و بخشش ما هستند كه ترك آن براى ما خطاو گناه است . پس اى ابوالعباس - خداى تو را رحمت كند - درهمهء كارهايت مهربان و خوشرو باش ، كه ما هر دو درآن شريك هستيم ، و آنچنان باش كه من دربارهء تو گمان نيك دارم ، وسعى كن هيچ گاه نظرم را نسبت به خود تغيير ندهى . « 2 »

--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، فيض الأسلام ، ص 873 ؛ وقعهء صفين ، منقرى ، ص 107 ؛ شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 15 ، ص 140 . ( 2 ) . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 15 ، ص 125 .